İSG Sınavlarına Özel – Detaylı Çözümler ve Anayasa Maddeleri
📅 2026 Mayıs B
1982 Anayasası'nın "Milletlerarası andlaşmaları uygun bulma" başlıklı 90. Maddesi kapsamında, iş sağlığı ve güvenliği alanındaki Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) sözleşmelerinin Türk hukukunda uygulanması ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Bir ILO sözleşmesinin onaylanması, kural olarak Türkiye Büyük Millet Meclisinin onaylamayı bir kanunla uygun bulmasına bağlıdır.
B) Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin ILO sözleşmeleri ile kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi hâlinde kural olarak kanun hükümleri esas alınır.
C) Usulüne göre yürürlüğe konulmuş ILO sözleşmeleri, kural olarak kanun hükmündedir.
D) Usulüne göre yürürlüğe konulmuş ILO sözleşmeleri hakkında Anayasa'ya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz.
E) Türkiye'nin taraf olmadığı bir ILO sözleşmesi, kural olarak iç hukuk bakımından doğrudan bağlayıcı nitelikte değildir.
✅ Doğru Cevap: B) Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin ILO sözleşmeleri ile kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi hâlinde kural olarak kanun hükümleri esas alınır.
⚖️
Anayasa md. 90 – ILO Sözleşmeleri
Hangisi yanlıştır?
🔢
📋 Seçenek
✅ / ❌
📝 Açıklama / Dayanak
A
Bir ILO sözleşmesinin onaylanması, kural olarak TBMM'nin onaylamayı bir kanunla uygun bulmasına bağlıdır.
✅ Doğru
Anayasa md. 90/1 – Uluslararası andlaşmaların onaylanması, TBMM’nin uygun bulma kanunu ile olur.
B ❌
Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin ILO sözleşmeleri ile kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi hâlinde kural olarak kanun hükümleri esas alınır.
❌ Yanlış
Doğru cevap. Anayasa md. 90 son fıkraya göre, temel hak ve özgürlüklere ilişkin uluslararası andlaşmalarla kanun çatışmasında uluslararası andlaşma hükümleri esas alınır, kanun değil.
C
Usulüne göre yürürlüğe konulmuş ILO sözleşmeleri, kural olarak kanun hükmündedir.
✅ Doğru
Anayasa md. 90/3 – Usulüne göre yürürlüğe konulmuş uluslararası andlaşmalar kanun hükmündedir.
D
Usulüne göre yürürlüğe konulmuş ILO sözleşmeleri hakkında Anayasa'ya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz.
✅ Doğru
Anayasa md. 90/4 – Uluslararası andlaşmaların Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülemez, Anayasa Mahkemesine iptal davası açılamaz.
E
Türkiye'nin taraf olmadığı bir ILO sözleşmesi, kural olarak iç hukuk bakımından doğrudan bağlayıcı nitelikte değildir.
✅ Doğru
Taraf olunmayan sözleşmeler iç hukukta doğrudan bağlayıcı değildir; onaylanıp yürürlüğe konulmaları gerekir.
📘
Anayasa md. 90 – ILO Sözleşmeleri Özet
Temel hak ve özgürlüklere ilişkin uluslararası sözleşmelerin iç hukuktaki yeri
⚖️2004 Değişikliği – Anayasa md. 90 son fıkra
2004 yılında yapılan Anayasa değişikliği ile temel hak ve özgürlüklere ilişkin uluslararası andlaşmalara kanun üstü bir değer tanınmıştır. Bu değişiklik, ILO sözleşmelerinin (özellikle temel sözleşmeler) iç hukukta doğrudan uygulanabilirliğini güçlendirmiştir.
📅 2025 Aralık A-B-C
1982 Anayasası'na göre aşağıdakilerin hangisi Yüksek Seçim Kuruluna üye seçen mercilerden biridir?
A) Cumhurbaşkanı
B) Yargıtay
C) Hâkimler ve Savcılar Kurulu
D) Anayasa Mahkemesi
E) Türkiye Büyük Millet Meclisi
✅ Doğru Cevap: B) Yargıtay
1982 Anayasası m.79 ve Yüksek Seçim Kurulu (YSK) teşkilatına ilişkin düzenlemelere göre:
Yüksek Seçim Kurulu (YSK)
Açıklama
Toplam üye yapısı
7 asıl, 4 yedek üyeden oluşur.
Asıl üyelerin seçimi
6 asıl üye Yargıtay, 5 asıl üye Danıştay Genel Kurullarınca kendi üyeleri arasından, üye tam sayılarının salt çoğunluğunun gizli oyu ile seçilir.
Yedek üyelerin seçimi
Aynı usulle, Yargıtay ve Danıştay genel kurullarınca belirlenir.
Başkan ve başkanvekili seçimi
Seçilen asıl üyeler, salt çoğunluk ve gizli oyla aralarından bir başkan ve bir başkanvekili seçer.
Not: YSK’nın görevleri arasında seçimlerin adil yönetimi, sonuçların kesinleştirilmesi ve seçim tutanaklarının kabulü yer alır. Anayasa m.79’a göre seçimlerin başlamasından bitimine kadar YSK’nın kararlarına başka bir mercide itiraz edilemez.
📅 2025 Mayıs A
1982 Anayasası’nın “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49. maddesi ve “Çalışma şartları ve dinlenme hakkı” başlıklı 50. maddesi kapsamında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir.
B) Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek için gerekli tedbirleri alır.
C) Dinlenmek, çalışanların hakkıdır.
D) Herkes çalışma şartları bakımından eşit olarak korunur.
E) Kimse yaşına, cinsiyetine ve gücüne uymayan işlerde çalıştırılamaz.
✅ Doğru Cevap: D) Herkes çalışma şartları bakımından eşit olarak korunur.
Açıklama: Anayasa m.50’de “Kimse yaşına, cinsiyetine ve gücüne uymayan işlerde çalıştırılamaz.” denir ancak “herkes çalışma şartları bakımından eşit korunur” şeklinde mutlak bir ifade yoktur. Çocuk, kadın, engelli gibi gruplar için farklı koruyucu hükümler konulabilir. Aşağıda ilgili maddelerin tam metni verilmiştir.
📌 Madde 49 – Çalışma hakkı ve ödevi
Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir.
Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.
📌 Madde 50 – Çalışma şartları ve dinlenme hakkı
Kimse, yaşına, cinsiyetine ve gücüne uymayan işlerde çalıştırılamaz.
Küçükler ve kadınlar ile bedeni ve ruhi yetersizliği olanlar çalışma şartları bakımından özel olarak korunurlar.
Dinlenmek, çalışanların hakkıdır.
Ücretli hafta ve bayram tatili ile ücretli yıllık izin hakları ve şartları kanunla düzenlenir.
Sonuç: A, B, C, E seçenekleri doğrudan anayasa metninde yer alır. D seçeneğinde belirtilen “herkes eşit korunur” ifadesi mutlak olarak doğru değildir; çünkü Anayasa çalışma şartlarında özel koruma öngörebilmektedir (kadınlar, çocuklar, engelliler).
📅 2025 Mayıs C
1982 Anayasası’nın “Toplu iş sözleşmesi, grev hakkı ve lokavt” hükümleri kapsamında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Grev ve lokavtın yasaklandığı hâllerde veya ertelendiği durumlarda ertelemenin sonunda uyuşmazlık Yüksek Hakem Kurulunca çözülür.
B) Grev hakkı ve lokavt; iyi niyet kurallarına aykırı, toplum zararına ve millî serveti tahrip edecek şekilde kullanılamaz.
C) İşçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahiptir.
D) Memurlar ve diğer kamu görevlileri, toplu sözleşme yapma hakkına sahiptir.
E) Toplu iş sözleşmesinin yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması hâlinde işçiler ve memurlar grev hakkına sahiptir.
✅ Doğru Cevap: E) Toplu iş sözleşmesinin yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması hâlinde işçiler ve memurlar grev hakkına sahiptir.
Açıklama: Anayasa m.53 ve m.54’e göre memurlar ve diğer kamu görevlilerinin grev hakkı yoktur. Kamu görevlileri toplu sözleşme yapabilir ancak grev yapamazlar; uyuşmazlık halinde Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvururlar. Bu nedenle “işçiler ve memurlar” birlikte ifade edilerek grev hakkı tanınması yanlıştır. Aşağıda ilgili madde metinleri verilmiştir.
📌 Madde 53 – Toplu iş sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkı
İşçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler.
Toplu iş sözleşmesinin nasıl yapılacağı kanunla düzenlenir.
Memurlar ve diğer kamu görevlileri, toplu sözleşme yapma hakkına sahiptirler.
Toplu sözleşme yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde taraflar Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurabilir. Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararları kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir.
📌 Madde 54 – Grev hakkı ve lokavt
Toplu iş sözleşmesinin yapılması sırasında, uyuşmazlık çıkması halinde işçiler grev hakkına sahiptirler.
Grev hakkı ve lokavt iyiniyet kurallarına aykırı tarzda, toplum zararına ve milli serveti tahrip edecek şekilde kullanılamaz.
Grev ve lokavtın yasaklanabileceği veya ertelenebileceği haller ve işyerleri kanunla düzenlenir.
Grev ve lokavtın yasaklandığı hallerde veya ertelendiği durumlarda uyuşmazlık Yüksek Hakem Kurulunca çözülür.
Greve katılmayanların işyerinde çalışmaları, greve katılanlar tarafından hiçbir şekilde engellenemez.
❌ Kamu görevlileri (memurlar) için grev hakkı yoktur.
Sonuç: A, B, C, D seçenekleri Anayasa’ya uygun iken, E seçeneği “memurlar grev hakkına sahiptir” ifadesiyle yanlıştır. Memurlar toplu sözleşme yapabilir ancak grev yapamazlar.
📅 2025 Mayıs B
1982 Anayasası’nın sosyal güvenlik hakkına ilişkin hükümleri kapsamında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Herkes, sosyal güvenlik hakkına sahiptir.
B) Devlet, sosyal güvenliği sağlayacak gerekli tedbirleri alır ve teşkilatı kurar.
C) Devlet, yabancı ülkelerde çalışan Türk vatandaşlarının sosyal güvenliklerinin sağlanması ve anavatanla bağlarının korunması için gereken tedbirleri alır.
D) Devlet, sosyal güvenlik hakkıyla ilgili olarak toplumdaki herkese eşit muamele etmek zorundadır.
E) Devlet, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleriyle malul ve gazileri korur.
✅ Doğru Cevap: D) Devlet, sosyal güvenlik hakkıyla ilgili olarak toplumdaki herkese eşit muamele etmek zorundadır.
Açıklama: Anayasa m.60, 61 ve 62’de sosyal güvenlik hakkı düzenlenmiş olup, devletin herkese eşit muamele zorunluluğu mutlak değildir. Özellikle m.61’de şehit yakınları, maluller, gaziler, sakatlar, yaşlılar ve korunmaya muhtaç çocuklar için özel koruma öngörülmüştür. Bu nedenle “herkese eşit muamele” ifadesi yanlıştır. Aşağıda ilgili madde metinleri verilmiştir.
📌 Madde 60 – Sosyal güvenlik hakkı
Herkes, sosyal güvenlik hakkına sahiptir.
Devlet, bu güvenliği sağlayacak gerekli tedbirleri alır ve teşkilatı kurar.
⚠️ Madde 61 – Özel korunması gerekenler
Devlet, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleriyle, malül ve gazileri korur ve toplumda kendilerine yaraşır bir hayat seviyesi sağlar.
Devlet, sakatların korunmalarını ve toplum hayatına intibaklarını sağlayıcı tedbirleri alır.
Yaşlılar, Devletçe korunur. Korunmaya muhtaç çocuklar için her türlü tedbir alınır.
📌 Madde 62 – Yabancı ülkelerde çalışan Türk vatandaşları
Devlet, yabancı ülkelerde çalışan Türk vatandaşlarının aile birliğinin, çocuklarının eğitiminin, kültürel ihtiyaçlarının ve sosyal güvenliklerinin sağlanması, anavatanla bağlarının korunması ve yurda dönüşlerinde yardımcı olunması için gereken tedbirleri alır.
📌 Madde 63-64 – Kültür, tabiat ve sanat
63: Devlet, tarih, kültür ve tabiat varlıklarının korunmasını sağlar.
64: Devlet, sanat faaliyetlerini ve sanatçıyı korur.
Doğru cevabın yanlış olma nedeni: Anayasa’nın 61. maddesi açıkça bazı grupların (şehit yakınları, maluller, gaziler, sakatlar, yaşlılar, korunmaya muhtaç çocuklar) özel olarak korunmasını emretmektedir. Bu nedenle devletin sosyal güvenlikte “herkese eşit muamele” zorunluluğu yoktur; aksine haklı nedenlerle farklı muamele (pozitif ayrımcılık) yapılabilir. Diğer seçenekler (A, B, C, E) Anayasa’nın 60, 61 ve 62. maddelerine tamamen uygundur.
📅 2024 ARALIK A
1982 Anayasası'na göre Genelkurmay Başkanı aşağıdakilerin hangisi tarafından atanır?
A) Türkiye Büyük Millet Meclisi
B) Millî Güvenlik Kurulu
C) Milli Savunma Bakanı
D) Cumhurbaşkanı
E) İçişleri Bakanı
✅ Doğru Cevap: D) Cumhurbaşkanı
Anayasa m.117’ye göre Genelkurmay Başkanı, Cumhurbaşkanı tarafından atanır. Atama kararnamesiyle göreve başlar. Diğer seçeneklerdeki kurumların atama yetkisi yoktur.
📅 2024 ARALIK B-C
1982 Anayasası'nda yer alan "Konusu suç teşkil eden emir, hiçbir suretle yerine getirilemez; yerine getiren kimse sorumluluktan kurtulamaz.” düzenlemesiyle aşağıdakilerden hangisi ifade edilmektedir?
A) Kanunsuz emir
B) Masumiyet karinesi
C) Hak arama hürriyeti
D) Suç ve cezaların kanuniliği ilkesi
E) Ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkesi
✅ Doğru Cevap: A) Kanunsuz emir
Anayasa m.137 – “Kanunsuz emir” ilkesi
Suç teşkil eden bir emir hiçbir şekilde yerine getirilemez; emri uygulayan da cezai sorumluluktan kurtulamaz.
Bu ilke, astın itaat yükümlülüğüne sınırlama getirir. Ast, suç teşkil eden bir emri uygulamak zorunda değildir; uygularsa sorumlu olur.
📌 Özet: “Kanunsuz emir” – suç emri uygulanamaz, uygulayan sorumludur
📅 2024 MAYIS A
1982 Anayasası'na göre aşağıdakilerin hangisi Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir?
A) Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı
B) Hâkimler ve Savcılar Kurulu Başkanı
C) Kamu Baş denetçisi
D) Devlet Denetleme Kurulu Başkanı
E) Danıştay Başkanı
✅ Doğru Cevap: C) Kamu Baş denetçisi
Anayasa m.74 ve Kamu Denetçiliği Kanunu'na göre:
Kamu Başdenetçisi, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından gizli oyladört yıl için seçilir.
• İlk iki oylamada üye tam sayısının üçte ikisi (2/3) aranır.
• Üçüncü oylamada ise üye tam sayısının salt çoğunluğu aranır.
• Üçüncü oylamada salt çoğunluk sağlanamazsa, bu oylamada en çok oy alan iki aday için dördüncü oylama yapılır.
• Dördüncü oylamada en fazla oy alan aday seçilmiş olur.
📌 Not: Kamu Başdenetçisi (Ombudsman), TBMM’ye bağlı olarak çalışır ve görev süresi 4 yıl olup, bir defa daha seçilebilir.
Anayasa ve ilgili kanunlara göre seçim/atama usulleri:
📌 Görev
👥 Seçen / Atayan Merci
🔢 Kurul Üye Sayısı (varsa)
A) Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı
Yargıtay Büyük Genel Kurulu tarafından seçilir.
Yargıtay 390 asıl üye (kanunla belirlenir)
B) Hâkimler ve Savcılar Kurulu Başkanı
Adalet Bakanı doğal başkandır, seçimle gelmez.
HSK toplam 13 üye (Adalet Bakanı + 12 seçilmiş üye)
C) Kamu Başdenetçisi
TBMM tarafından gizli oyla seçilir (4 yıl).
—
D) Devlet Denetleme Kurulu Başkanı
Cumhurbaşkanı tarafından atanır.
DDK üye sayısı 9 (Cumhurbaşkanınca belirlenir)
E) Danıştay Başkanı
Danıştay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından seçilir.
Danıştay ~160 asıl üye (kanunla belirlenir)
📌 Sonuç: TBMM tarafından seçilen tek görevli Kamu Başdenetçisi (Ombudsman)’dir. Diğerleri farklı usullerle (Yargıtay, Danıştay, Cumhurbaşkanı, Adalet Bakanı) göreve gelir.
* Üye sayıları ilgili kanunlara göre değişebilir; tablodakiler yaklaşık/güncel değerlerdir.
📅 2024 MAYIS B
1982 Anayasası'na göre aşağıdakilerden hangisi siyasi haklar ve ödevler arasında yer alır?
A) Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı
B) Sendika kurma hakkı
C) Dernek kurma hürriyeti
D) Basın hürriyeti
E) Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı
✅ Doğru Cevap: A) Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı
Anayasa’da “Siyasi haklar ve ödevler” bölümü (m.66-74) içinde dilekçe hakkı (m.74), bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı düzenlenmiştir. Diğer seçenekler (sendika, dernek, basın, toplantı) temel hak ve özgürlüklerin diğer başlıklarında yer alır.
1982 Anayasası – “Siyasi Haklar ve Ödevler” (m.66-74)
I. Türk vatandaşlığı (m.66)
II. Seçme, seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakları (m.67)
III. Siyasi partilerle ilgili hükümler (m.68-69)
A. Parti kurma, partilere girme ve partilerden ayrılma
B. Siyasi partilerin uyacakları esaslar
IV. Kamu hizmetlerine girme hakkı (m.70)
A. Hizmete girme
B. Mal bildirimi
V. Vatan hizmeti (m.72)
VI. Vergi ödevi (m.73)
✅ VII. Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı (m.74) – Doğru cevap bu bölümde yer alır
📌 Açıklama: Anayasa'nın “Siyasi Haklar ve Ödevler” bölümü m.66 ile m.74 arasını kapsar. Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı (m.74) bu bölümün son maddesidir. Diğer seçeneklerdeki sendika kurma, dernek kurma, basın hürriyeti, toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı ise “Sosyal ve Ekonomik Haklar” veya “Kişinin Hakları ve Ödevleri” bölümlerinde düzenlenmiştir.
📅 2024 MAYIS C
1982 Anayasası'na göre adli yargı hâkim ve savcıları en fazla kaç yaşını bitirinceye kadar görev yapabilir?
A) 63
B) 64
C) 65
D) 66
E) 67
✅ Doğru Cevap: C) 65
Anayasa m.140’a göre hâkimler ve savcılar 65 yaşını bitirinceye kadar görev yapabilir. Yaş haddi 65 olup, bu yaştan sonra emekliye ayrılırlar.
📅 2023 ARALIK A
1982 Anayasası'na göre Anayasa Mahkemesi siyasi partilerin mali denetimini yaparken aşağıdakilerin hangisinden yardım sağlar?
A) Yargıtay
B) Hazine ve Maliye Bakanlığı
C) Sayıştay
D) Yüksek Seçim Kurulu
E) Türkiye Büyük Millet Meclisi
✅ Doğru Cevap: C) Sayıştay
Anayasa m.69’a göre;
Siyasi partilerin gelir ve giderlerinin amaçlarına uygun olması gereklidir. Bu kuralın uygulanması kanunla düzenlenir.
Anayasa Mahkemesince siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerinin kanuna uygunluğunun tespiti, bu hususun denetim yöntemleri ve aykırılık halinde uygulanacak yaptırımlar kanunda gösterilir.
Anayasa Mahkemesi, bu denetim görevini yerine getirirken Sayıştaydan yardım sağlar.
Anayasa Mahkemesinin bu denetim sonunda vereceği kararlar kesindir.
📅 2023 ARALIK B
Aşağıdakilerden hangisi özel hukuk dalları arasında yer almaz?
A) Ticaret hukuku
B) İcra ve iflas hukuku
C) Borçlar hukuku
D) Vergi hukuku
E) Medeni hukuk
✅ Doğru Cevap: D) Vergi hukuku
Vergi hukuku, kamu hukuku dalıdır (kamu alacağı, devletin egemenlik gücü). Medeni hukuk, borçlar hukuku, ticaret hukuku, icra ve iflas hukuku özel hukukun alt dallarıdır.
🔷 Karma Hukuk
🏛️ Kamu Hukuku
📚 Özel Hukuk
İş Hukuku
Bankacılık Hukuku
Çevre Hukuku
Toprak Hukuku
Fikrî ve Sanat Eserleri Hukuku
Anayasa Hukuku
İdare Hukuku
Ceza Hukuku
Yargılama Hukuku (Usul)
Vergi Hukuku
Devletler Genel Hukuku (Umumi)
İcra İflas Hukuku
1) Medeni Hukuk
Kişiler Hukuku
Aile Hukuku
Eşya Hukuku
Miras Hukuku
2) Borçlar Hukuku
3) Ticaret Hukuku
Ticari İşletme Hukuku
Deniz Ticareti Hukuku
Şirketler Hukuku
Kıymetli Evraklar Hukuku
Sigorta Hukuku
4) Devletler Özel Hukuku
Yabancılar Hukuku
Uyrukluk / Vatandaşlık
Kanunlar İhtilafı
Not: Karma hukuk dalları, hem kamu hem özel hukuku ilgilendiren alanlardır.
📅 2023 ARALIK B
Tarafların iradeleriyle aksini kararlaştıramayacağı; “yükümlüdür”, “geçersizdir" ve "yapamaz" gibi kesin ifadelerin kullanıldığı hukuk kuralları aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?
A) Tanımlayıcı
B) Emredici
C) Yorumlayıcı
D) Tamamlayıcı
E) Yedek
✅ Doğru Cevap: B) Emredici
Emredici hukuk kurallarına uyma zorunluluğu vardır; taraflar sözleşme ile aksini kararlaştıramaz. “Yapamaz, geçersizdir, yükümlüdür” gibi ifadeler emredici kural göstergesidir.
⚖️
Emredici Hukuk Kuralları
Tarafların hukuki işlem yaparken aksine bir hüküm ifade edemeyecekleri, değiştirilemez hukuk kurallarıdır.
📌 Örnek: Medeni Kanun’a göre evlilik resmî evlendirme memuru önünde yapılmalıdır.
Konulma sebepleri:
Genel ahlakı korumak
Zayıfları korumak
Kamu düzenini korumak
📝
Tamamlayıcı Hukuk Kuralları
Tarafların aksine hüküm ifade edebilecekleri hususlarda öngörülmeyen veya eksik konuların tamamlanmasını sağlar.
📌 Örnek: Taraflar sözleşmede ifa yerini belirtmezse Borçlar Kanunu devreye girer: “Tarafların öngörmediği husus para borçları için alacaklının ikametgâhıdır.”
Eksik ifadeleri tamamlar: belirtmedikleri, söylemedikleri veya kararlaştırmadıkları hususlar.
🔍
Yorumlayıcı Hukuk Kuralları
Tarafların sözleşmede öngördükleri hususlar yeterince açık değilse, hususu yorumlama konusunda ortaya çıkan yedek hukuk kuralıdır.
📌 Örnek: Kira sözleşmesinde “ay başı” ile kastedilen ayın 1’i.
Eksik hüküm yoktur; her şey belirtilmiştir, yalnızca anlam net değildir. Yoruma ihtiyaç vardır.
📘
Tanımlayıcı Hukuk Kuralları
Hukuki bir kavramın ne olduğunu açıklayan hukuk kuralıdır. Türkçedeki gibi “-dir” ile biter ve “nedir?” sorusuna anlamlı cevap verir.
📌 Örnek: Medeni Kanun’a göre nişanlanma, evlilik vaadidir.
Medeni Kanun evliliğin resmî evlendirme memuru önünde yapılmasını emreder (emredici kural), ancak bu cümlede tanımlayıcı kural da açıklanmıştır.
📅 2023 ARALIK C
1982 Anayasası'na göre Cumhurbaşkanı tarafından süresi içinde Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulan bütçe kanun teklifi, bütçe komisyonunda en fazla kaç gün içinde görüşülerek kabul edilir?
A) 40
B) 45
C) 50
D) 55
E) 60
✅ Doğru Cevap: D) 55
Anayasa m.161’e göre bütçe kanun teklifi komisyonda 55 gün içinde görüşülüp kabul edilir. Genel kurulda ise 10 gün içinde görüşülür.
Cumhurbaşkanı bütçe kanun teklifini, malî yılbaşından en az
yetmişbeş gün önce,
Türkiye Büyük Millet Meclisine sunar.
Bütçe teklifi Bütçe Komisyonunda görüşülür.
Komisyonun ellibeş gün içinde kabul edeceği metin
Genel Kurulda görüşülür ve malî yılbaşına kadar karara bağlanır.
📌 Anayasa m.161 – Bütçe kanun teklifi ve görüşme usulü
Olağanüstü hal ilanı kararı, verildiği gün
Resmî Gazete'de yayımlanır ve
aynı günTürkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur.
📌 Anayasa m.119 – Olağanüstü hal ilanı ve TBMM onayı
📅 2023 MAYIS A
İş yerinde faaliyetin tamamen durmasına neden olacak tarzda, işveren veya işveren vekili tarafından kendi kararıyla veya bir kuruluşun verdiği karara uyarak işçilerin topluca işten uzaklaştırılmasına ne ad verilir?
A) Lokavt
B) Grev
C) Haklı nedenle fesih
D) Derhal fesih
E) Kanun dışı grev
✅ Doğru Cevap: A) Lokavt
Lokavt, işverenin işçileri topluca işten uzaklaştırmasıdır. Grev işçi eylemi iken lokavt işverenin savunma aracıdır. Anayasa m.54’te düzenlenmiştir.
📌 Kavram
📖 Tanım
A) Lokavt
İşveren veya işveren vekili tarafından, işyerinde faaliyetin tamamen durmasına neden olacak şekilde, kendi kararıyla veya bir kuruluşun verdiği karara uyarak işçilerin topluca işten uzaklaştırılmasıdır. (Anayasa m.54, 4857 sayılı İK m.58)
B) Grev
İşçilerin, toplu iş sözleşmesinin yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde, işi topluca bırakarak çalışmamalarıdır. Grev hakkı, Anayasa’da güvence altındadır (m.54). Grev, yasal koşullara uygun olarak yapılmalıdır.
C) Haklı nedenle fesih
İş sözleşmesinin, belirsiz süreli olsa dahi, taraflardan birinin (işçi veya işveren) bildirim süresine uymaksızın, haklı bir sebebe dayanarak derhal feshetmesidir (4857 sayılı İK m.24-25). Örneğin işverenin işçiye kötü muamelesi, işçinin işverene zarar vermesi gibi.
D) Derhal fesih
İş sözleşmesinin, belirli veya belirsiz süreli olmasına bakılmaksızın, bildirim süresi beklenmeden haklı bir nedenle veya bazı durumlarda (örneğin askerlik, emeklilik) taraflarca derhal sona erdirilmesidir. Haklı nedenle fesih derhal fesih türüdür, ancak derhal fesih kavramı daha geniş olup, süresi dolmadan yapılan feshi ifade eder.
E) Kanun dışı grev
Grev hakkının kullanılmasında yasal sınırlamaları aşan, örneğin grev kararının usulüne uygun alınmaması, grev yasağı olan bir işyerinde yapılması, grevin iyi niyet kurallarına aykırı olarak toplum zararına kullanılması gibi durumlarda ortaya çıkan grev türüdür. Kanun dışı grev, hukuki ve cezai yaptırımlara tabidir.
📌 Kaynak: 1982 Anayasası m.54, 4857 sayılı İş Kanunu m.24-25, m.58
📅 2023 MAYIS B
1982 Anayasası'na göre Türkiye Büyük Millet Meclisinde en az kaç üyesi bulunan siyasi partiler grup kurabilir?
A) 5
B) 10
C) 15
D) 20
E) 30
✅ Doğru Cevap: D) 20
📜
Madde 95 – İçtüzük, siyasi parti grupları ve kolluk işleri
Türkiye Büyük Millet Meclisi, çalışmalarını, kendi yaptığı
içtüzük hükümlerine göre yürütür.
İçtüzük hükümleri,
siyasi parti gruplarının, Meclisin bütün faaliyetlerine üye sayısı oranında katılmalarını sağlayacak yolda düzenlenir.
Siyasi parti grupları, en az yirmi üyeden meydana gelir.
Türkiye Büyük Millet Meclisinin bütün bina, tesis, eklenti ve arazisinde
kolluk ve yönetim hizmetleriMeclis Başkanlığı eliyle düzenlenir ve yürütülür.
Emniyet ve diğer kolluk hizmetleri için yeteri kadar kuvvet ilgili makamlarca
Meclis Başkanlığına tahsis edilir.
📌 Özet: TBMM kendi içtüzüğüyle çalışır; siyasi parti grupları en az 20 üye ile oluşur; Meclis'in kolluk ve yönetimi Meclis Başkanlığı tarafından yürütülür.
📅 2023 MAYIS C
1982 Anayasası'na göre Milli Güvenlik Kurulu, kural olarak aşağıdakilerden hangisinin başkanlığında toplanır?
A) Cumhurbaşkanı
B) Milli Güvenlik Kurulu genel sekreteri
C) İçişleri bakanı
D) Genelkurmay başkanı
E) Milli Savunma bakanı
✅ Doğru Cevap: A) Cumhurbaşkanı
🛡️
Madde 118 – Millî Güvenlik Kurulu
Millî Güvenlik Kurulu;
Cumhurbaşkanının başkanlığında,
Cumhurbaşkanı yardımcıları,
Adalet, Millî Savunma, İçişleri, Dışişleri Bakanları,
Genelkurmay Başkanı,
Kara, Deniz ve Hava kuvvetleri komutanlarından kurulur.
Gündemin özelliğine göre Kurul toplantılarına ilgili bakan ve kişiler çağrılıp görüşleri alınabilir.
Millî Güvenlik Kurulu; Devletin millî güvenlik siyasetinin tayini, tespiti ve uygulanması ile ilgili alınan tavsiye kararları ve gerekli koordinasyonun sağlanması konusundaki görüşlerini
Cumhurbaşkanına bildirir. Kurulun, Devletin varlığı ve bağımsızlığı, ülkenin bütünlüğü ve bölünmezliği, toplumun huzur ve güvenliğinin korunması hususunda alınmasını zorunlu gördüğü tedbirlere ait kararlar
Cumhurbaşkanınca değerlendirilir.
Milli Güvenlik Kurulunun gündemi;
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanının önerileri dikkate alınarak
Cumhurbaşkanınca düzenlenir.
Cumhurbaşkanı katılamadığı zamanlar
Milli Güvenlik KuruluCumhurbaşkanı yardımcısının başkanlığında toplanır.
Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğinin teşkilatı ve görevleri
Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir.
📌 Özet: MGK, Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanır; tavsiye kararları Cumhurbaşkanına bildirilir; gündem Cumhurbaşkanınca düzenlenir; Cumhurbaşkanı yoksa yardımcısı başkanlık eder.
📅 2022 ARALIK A
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev ve yetkilerinden biridir?
A) Kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak
B) Cumhurbaşkanı yardımcıları ile bakanları atamak ve görevlerine son vermek
C) Yüce Divan sıfatıyla yargılama yapmak
D) Seçimlerin başlamasından bitimine kadar düzen içinde yönetimi ve dürüstlüğüyle ilgili bütün işlemleri yapmak ve yaptırmak
E) Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin seçim tutanaklarını kabul etmek
✅ Doğru Cevap: A) Kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak
Anayasa m.87’ye göre TBMM’nin görev ve yetkileri arasında ilk sırada kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak gelir. Diğer seçenekler Cumhurbaşkanı (B), Yüce Divan sıfatıyla yargılama yapmak Anayasa Mahkemesine aittir (C), seçim işleri YSK’nın görevidir (D ve E).
🏛️
Madde 87 – TBMM'nin Görev ve Yetkileri
Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev ve yetkileri şunlardır:
Kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak
Bütçe ve kesinhesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek
Para basılmasına ve savaş ilânına karar vermek
Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak
Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının beşte üç (3/5) çoğunluğunun kararı ile genel ve özel af ilânına karar vermek
Anayasanın diğer maddelerinde öngörülen yetkileri kullanmak ve görevleri yerine getirmek
📌 Özet: TBMM'nin temel görevi kanun yapmaktır. Ayrıca bütçe onayı, para basma, savaş ilanı, uluslararası antlaşmaların onayı ve 3/5 çoğunlukla af yetkisi bulunmaktadır.
📅 2022 ARALIK B
I. İl özel idaresi
II. Belediye
III. Köy
1982 Anayasası'nda yukarıdakilerden hangileri mahallî idareler arasında sayılmıştır?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III
✅ Doğru Cevap: E) I, II ve III
Anayasa m.127’ye göre mahalli idareler; il özel idaresi, belediye ve köydür. Üçü de tüzel kişiliğe sahiptir.
🏘️
Madde 127 – Mahalli İdareler
Mahalli idareler; il, belediye veya köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları, gene kanunda gösterilen, seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan
kamu tüzelkişileridir.
Mahalli idarelerin kuruluş ve görevleri ile yetkileri,
yerinden yönetim ilkesine uygun olarak kanunla düzenlenir.
Mahalli idarelerin seçimleri, 67 nci maddedeki esaslara göre
beş yılda bir yapılır. Kanun, büyük yerleşim merkezleri için özel yönetim biçimleri getirebilir.
Mahalli idarelerin seçilmiş organlarının, organlık sıfatını kazanmalarına ilişkin itirazların çözümü ve kaybetmeleri konusundaki denetim
yargı yolu ile olur. Ancak, görevleri ile ilgili bir suç sebebi ile hakkında soruşturma veya kovuşturma açılan mahalli idare organları veya bu organların üyelerini,
İçişleri Bakanı, geçici bir tedbir olarak,
kesin hükme kadar uzaklaştırabilir.
Merkezi idare, mahalli idareler üzerinde, mahalli hizmetlerin idarenin bütünlüğü ilkesine uygun şekilde yürütülmesi, kamu görevlerinde birliğin sağlanması, toplum yararının korunması ve mahalli ihtiyaçların gereği gibi karşılanması amacıyla, kanunda belirtilen esas ve usuller dairesinde
idari vesayet yetkisine sahiptir.
Mahalli idarelerin belirli kamu hizmetlerinin görülmesi amacı ile, kendi aralarında
Cumhurbaşkanının izni ile birlik kurmaları, görevleri, yetkileri, maliye ve kolluk işleri ve merkezi idare ile karşılıklı bağ ve ilgileri kanunla düzenlenir. Bu idarelere, görevleri ile orantılı
gelir kaynakları sağlanır.
📌 Özet: Mahalli idareler (il, belediye, köy) halkın ortak ihtiyaçlarını karşılayan tüzel kişilerdir. Seçimleri 5 yılda bir yapılır. İçişleri Bakanı, suç soruşturması durumunda geçici olarak görevden uzaklaştırma yetkisine sahiptir. Merkezi idarenin idari vesayet yetkisi vardır.
📅 2022 ARALIK C
1982 Anayasası'na göre usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda aşağıdakilerden hangisi uygulanır?
A) Kanun hükümleri esas alınır.
B) Milletlerarası antlaşma hükümleri esas alınır.
C) Uyuşmazlık TBMM tarafından alınacak bir kararla kesin olarak karara bağlanır.
D) Uyuşmazlık Anayasa Mahkemesi tarafından kesin olarak karara bağlanır.
E) Uyuşmazlık cumhurbaşkanı tarafından çıkarılacak bir kararnameyle kesin olarak karara bağlanır.
✅ Doğru Cevap: B) Milletlerarası antlaşma hükümleri esas alınır.
Anayasa m.90 son fıkrası: usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin uluslararası antlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi durumunda uluslararası antlaşma hükümleri esas alınır.
🌍
Anayasa m.90 – Milletlerarası Andlaşmaların Hükmü
Usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası andlaşmalarkanun hükmündedir.
Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile
Anayasa Mahkemesine başvurulamaz.
Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda
milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır.
📌 Sonuç: Uluslararası andlaşmalar kanun gibidir, Anayasa Mahkemesinde iptal davasına konu olamaz. Temel hak ve özgürlüklerle ilgili andlaşma ile kanun çatışırsa andlaşma hükümleri uygulanır.
📅 2022 MAYIS A
I. Anayasa Mahkemesi
II. Hâkimler ve Savcılar Kurulu
III. Danıştay
1982 Anayasası'na göre TBMM, yukarıdakilerden hangilerine üye seçme yetkisine sahiptir?
A) Yalnız II
B) Yalnız III
C) I ve II
D) I ve III
E) I, II ve III
✅ Doğru Cevap: C) I ve II
TBMM, Anayasa Mahkemesi üyelerinin bir kısmını (m.146) ve Hâkimler ve Savcılar Kurulu üyelerinin bir kısmını (m.159) seçer. Danıştay üyelerinin seçiminde TBMM’nin rolü yoktur.
🏛️
TBMM Tarafından Seçilenler
AYMAnayasa Mahkemesi
Mahkemenin 15 üyesinden 3'ünü TBMM seçer:
• 2 üye Sayıştay'dan
• 1 üye serbest avukatlar arasından
HSKHâkimler ve Savcılar Kurulu
Kurulun 13 üyesinden 7'sini TBMM Genel Kurulu seçer.
📊
TBMM Tarafından Seçilenler
SayıştaySayıştay
Başkanını, daire başkanlarını ve üyelerini TBMM seçer.
OmbudsmanKamu Başdenetçisi
Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsmanlık) baş denetçisini TBMM seçer.
📅 2022 MAYIS B
1982 Anayasası'na göre idari mahkemelerce verilen ve kanunun başka bir idari yargı mercisine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme mercisi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Anayasa Mahkemesi
B) Yargıtay
C) Kamu Denetçiliği Kurumu
D) Sayıştay
E) Danıştay
✅ Doğru Cevap: E) Danıştay
⚖️
Anayasa m.155 – Danıştay
Danıştay, idari mahkemelerce verilen ve kanunun başka bir idari yargı mercisine bırakmadığı karar ve hükümlerin
son inceleme merciidir (temyiz mercii).
📌 Açıklama: Danıştay, idari yargıda en üst temyiz merciidir. İdari mahkeme kararlarına karşı temyiz başvurusu Danıştay’a yapılır ve Danıştay’ın bu konudaki kararları kesindir.
📅 2022 MAYIS C
I. Kişinin hakları ve ödevleri
II. Sosyal ve ekonomik haklar ve ödevler
III. Siyasi haklar ve ödevler
Yukarıdakilerden hangileri 1982 Anayasası'nda düzenlenen temel haklar ve ödevler arasında yer alır?
A) Yalnız I
B) I ve II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III
✅ Doğru Cevap: E) I, II ve III
1982 Anayasası’nın İkinci Kısmı “Temel Haklar ve Ödevler” üç bölümden oluşur: 1) Kişinin Hakları ve Ödevleri, 2) Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler, 3) Siyasi Haklar ve Ödevler.
🛡️
Kişinin Hakları ve Ödevleri
I. Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı
II. Zorla çalıştırma yasağı
III. Kişi hürriyeti ve güvenliği
IV. Özel hayatın gizliliği ve korunması
V. Yerleşme ve seyahat hürriyeti
VI. Din ve vicdan hürriyeti
VII. Düşünce ve kanaat hürriyeti
VIII. Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti
IX. Bilim ve sanat hürriyeti
X. Basın ve yayımla ilgili hükümler
XI. Toplantı hak ve hürriyetleri
XII. Mülkiyet hakkı
XIII. Hakların korunması ile ilgili hükümler
XIV. İspat hakkı
XV. Temel hak ve hürriyetlerin korunması
🏥
Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler
I. Ailenin korunması ve çocuk hakları
II. Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi
III. Kamu yararı
IV. Çalışma ve sözleşme hürriyeti
V. Çalışma ile ilgili hükümler
VI. Toplu iş sözleşmesi, grev hakkı ve lokavt
VII. Ücrette adalet sağlanması
VIII. Sağlık, çevre ve konut
IX. Gençlik ve spor
X. Sosyal güvenlik hakları
XI. Tarih, kültür ve tabiat varlıklarının korunması
XII. Sanatın ve sanatçının korunması
XIII. Devletin iktisadi ve sosyal ödevlerinin sınırları
🏛️
Siyasi Haklar ve Ödevler
I. Türk vatandaşlığı
II. Seçme, seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakları
III. Siyasi partilerle ilgili hükümler
IV. Kamu hizmetlerine girme hakkı
V. Vatan hizmeti
VI. Vergi ödevi
VII. Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı
📅 2021 ARALIK A-B
1982 Anayasası'na göre Adalet bakanı, aşağıdakilerden hangisinin başkanıdır?
A) Hâkimler ve Savcılar Kurulu
B) Danıştay
C) Yargıtay
D) Yüksek Seçim Kurulu
E) Anayasa Mahkemesi
✅ Doğru Cevap: A) Hâkimler ve Savcılar Kurulu
⚖️
Anayasa m.159 – Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK)
Hâkimler ve Savcılar Kurulu’na
Adalet Bakanıbaşkanlık eder.
Bakanın bulunmadığı durumlarda
HSK Başkanvekili vekâlet eder.
📌 Not: HSK, hâkim ve savcıların atama, nakil, disiplin ve diğer özlük işlerini düzenler. Adalet Bakanı kurulun doğal başkanıdır.
📅 2021 ARALIK C-DSP
1982 Anayasası'na göre cumhurbaşkanı ile milletvekili seçilebilmek için aranan koşullar arasında;
I. yaş,
II. öğrenim,
III. vatandaşlık
Hususlarının hangileri bakımından fark bulunur?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) Yalnız III
D) I ve II
E) II ve III
✅ Doğru Cevap: D) I ve II
🏛️
Cumhurbaşkanı ve Milletvekili Seçilme Şartları
👨⚖️
Cumhurbaşkanı (m.101)
40 yaşını doldurmazorunlu
Yükseköğrenim (üniversite mezunu) şartı
Türk vatandaşı olmak
📜
Milletvekili (m.76)
18 yaşını doldurmayeterli
İlköğretim mezunu olmak
Türk vatandaşı olmak (aynen Cumhurbaşkanı ile aynı)
🪪
Vatandaşlık Şartı (Ortak): Her iki görev için de
Türk vatandaşı olma zorunluluğu vardır.
Bu şart bakımından fark bulunmamaktadır.
📌 Not: Cumhurbaşkanı için 40 yaş + yükseköğrenim, milletvekili için 18 yaş + ilköğretim yeterlidir.
📅 2021 ARALIK-İYH
1982 Anayasası'na göre Uyuşmazlık Mahkemesinin niteliğiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Yüksek mahkemedir.
B) İstinaf mahkemesidir.
C) İdari yargı ilk derece mahkemesidir.
D) Temyiz mahkemesidir.
E) Adli yargı ilk derece mahkemesidir.
✅ Doğru Cevap: A) Yüksek mahkemedir.
Anayasa m.158’e göre Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözen yüksek bir mahkemedir.
⚖️Anayasa m.158 – Uyuşmazlık Mahkemesi
Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı mercileri arasındaki
görev ve hüküm uyuşmazlıklarınıkesin olarak çözen yüksek bir mahkemedir.
📌 Ayrıca: Uyuşmazlık Mahkemesinin Başkanlığını Anayasa Mahkemesi kendi üyeleri arasından görevlendirir. Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki uyuşmazlıklarda Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır.
📅 2021 MAYIS DSP
I. Cumhurbaşkanı
II. Anayasa Mahkemesi
III. TBMM
1982 Anayasası'na göre yürütme yetki ve görevi, yukarıdakilerin hangileri tarafından Anayasa ile kanunlara uygun olarak kullanılır ve yerine getirilir?
A) Yalnız I
B) I ve II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III
✅ Doğru Cevap: A) Yalnız I
Anayasa m.8: “Yürütme yetkisi ve görevi, Cumhurbaşkanı tarafından Anayasa ve kanunlara uygun olarak kullanılır ve yerine getirilir.” Yargı organları yürütme görevi yapmaz; TBMM yasama organıdır.
📜
Madde 7
Yasama Yetkisi
Yasama yetkisi Türk Milleti adınaTürkiye Büyük Millet Meclisinindir.
Bu yetki devredilemez.
📌 Kanun yapma, değiştirme ve kaldırma yetkisi sadece TBMM'ye aittir.
⚡
Madde 8
Yürütme Yetkisi ve Görevi
Yürütme yetkisi ve görevi,
Cumhurbaşkanı tarafından,
Anayasaya ve kanunlara uygun olarak kullanılır ve yerine getirilir.
📌 Cumhurbaşkanı, yürütme organının başıdır ve idari işlemleri yapar.
⚖️
Madde 9
Yargı Yetkisi
Yargı yetkisi, Türk Milleti adınabağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır.
📌 Mahkemelerin bağımsızlığı ve tarafsızlığı anayasal güvence altındadır.
📅 2021 MAYIS A&İH
1982 Anayasası'na göre aşağıdaki siyasi hak ve ödevlerden hangisi yalnızca Türk vatandaşları için değil, herkes için öngörülmüştür?
A) Siyasi parti kurma, partilere girme ve partilerden ayrılma hakkı
B) Seçme ve halk oylamasına katılma hakkı
C) Kamu hizmetlerine girme hakkı
D) Vatan hizmeti
E) Vergi ödevi
✅ Doğru Cevap: E) Vergi ödevi
Anayasa m.73’e göre “Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre vergi ödemekle yükümlüdür.” Vergi ödevi herkes için geçerlidir, vatandaşlık şartı aranmaz. Diğer seçenekler yalnızca Türk vatandaşlarına tanınmıştır.
🔍
Siyasi Hak ve Ödevlerin Kapsamı
📌 Şık
⭐ Hak / Ödev
👥 Yalnızca Türk Vatandaşı mı?
📝 Açıklama
A
Siyasi parti kurma, partilere girme ve ayrılma
✅ Evet
Anayasa m.68'e göre siyasi faaliyetler sadece Türk vatandaşlarına tanınmıştır.
B
Seçme ve halk oylamasına katılma
✅ Evet
Anayasa m.67, seçme ve halk oylamasına katılma hakkını Türk vatandaşlarına tanır.
C
Kamu hizmetlerine girme hakkı
✅ Evet
Anayasa m.70, kamu hizmetlerine girme hakkını Türk vatandaşlarına özgülemiştir.
D
Vatan hizmeti
✅ Evet
Anayasa m.72, vatan hizmetini her Türk vatandaşının hakkı ve ödevi olarak tanımlar.
E
Vergi ödevi
❌ Hayır (Herkes)
✅ Doğru cevap. Anayasa m.73'e göre "Herkes" kamu giderlerini karşılamak üzere mali gücüne göre vergi ödemekle yükümlüdür. Vatandaşlık şartı aranmaz.
📖
Anayasa m.73 – Vergi ödevi:
“Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre vergi ödemekle yükümlüdür.” Bu nedenle vergi ödevi, yalnızca vatandaşlara değil, herkese (yabancılar dahil) yükümlülük getirir.
📅 2021 MAYIS B&C
1982 Anayasası'na göre aşağıdakilerin hangisi seçilirken veya atanırken aranan asgari öğrenim şartı, diğerlerinden farklıdır?
A) Milletvekili
B) TBMM başkanı
C) Cumhurbaşkanı
D) Cumhurbaşkanı yardımcısı
E) Bakan
✅ Doğru Cevap: C) Cumhurbaşkanı
Cumhurbaşkanı için yükseköğrenim şartı aranırken (m.101), milletvekili için ilköğretim (m.76), TBMM Başkanı, Cumhurbaşkanı yardımcısı ve bakanlar için milletvekili olma şartları veya yükseköğrenim aranabilir, ancak Cumhurbaşkanı’nın öğrenim şartı daha belirgindir ve farklıdır.
🎓
Seçilme/Atanma için Asgari Öğrenim Şartları
📌 Şık
⭐ Görev
🎓 Asgari Öğrenim Şartı
📝 Anayasa Maddesi
A
Milletvekili
İlköğretim (okuryazar olmak yeterlidir)
m.76
B
TBMM Başkanı
Milletvekili olma şartlarını taşır (ilköğretim)
m.94, m.76
C
Cumhurbaşkanı
Yükseköğrenim (üniversite mezunu)
m.101
D
Cumhurbaşkanı yardımcısı
Milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak (ilköğretim) – öğrenim şartı özel olarak aranmaz
m.106
E
Bakan
Milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak (ilköğretim)
m.106
✅
Doğru Cevap: C) Cumhurbaşkanı
Cumhurbaşkanı olmak için yükseköğrenim şartı aranırken (Anayasa m.101), milletvekili ve diğer görevler için yalnızca ilköğretim mezunu olmak (okuryazar olmak) yeterlidir. Bu nedenle öğrenim şartı diğerlerinden farklıdır.
📌 Not: Milletvekili için aranan ilköğretim şartı, 2022'de yapılan anayasa değişikliğiyle kaldırılmıştır? (Halen ilköğretim zorunluluğu yoktur, sadece okuryazar olmak yeterlidir.) Ancak Cumhurbaşkanı için yükseköğrenim şartı açıkça farklıdır.
📅 2020 MAYIS A
1982 Anayasası'na göre olağan dönemde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile bir kanunda farklı hükümler bulunması durumunda, bunlardan hangisinin hükümleri uygulanır?
A) Kanunun
B) Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin
C) Yürürlüğe daha sonra girenin
D) Yürürlüğe daha önce girenin
E) Daha genel ve soyut kurallar içerenin
✅ Doğru Cevap: A) Kanunun
Anayasa m.104’e göre olağan dönem CB kararnamesi, kanuna aykırı olamaz. Çelişki halinde kanun hükümleri uygulanır (kanun üstünlüğü ilkesi).
Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisine ilişkin konularda
Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir.
🚫 YASAKLANAN ALANLAR
Anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri CBK ile düzenlenemez.
Dördüncü bölümde yer alan siyasi haklar ve ödevler CBK ile düzenlenemez.
Anayasada münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda CBK çıkarılamaz.
Kanunda açıkça düzenlenen konularda CBK çıkarılamaz.
Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde, kanun hükümleri uygulanır.
⚠️ÖNEMLİ – HÜKÜMSÜZLÜK KURALI
Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.
✅ Özet: Cumhurbaşkanlığı kararnamesi kanuna aykırı olamaz. Aynı konuda kanun çıkarsa kararname otomatik olarak hükümsüz kalır. Temel haklar, kişi hakları ve siyasi haklar kararnameyle düzenlenemez.
📅 2020 MAYIS B
I. Bakanlıklar
II. Cumhurbaşkanı
III. Kamu tüzel kişileri
1982 Anayasası'na göre yukarıdakilerden hangileri yönetmelik çıkarabilir?
A) Yalnız I
B) I ve II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III
✅ Doğru Cevap: E) I, II ve III
📜Anayasa m.124 – Yönetmelik Çıkarma Yetkisi
Yönetmelik çıkarma yetkisi
Cumhurbaşkanlığı,
bakanlıklar ve
kamu tüzel kişilerine tanınmıştır.
Üçü de yönetmelik çıkarabilir.
📌 Not: Yönetmelikler, kanunların uygulanmasını göstermek amacıyla çıkarılır ve Cumhurbaşkanlığı teşkilatı, bakanlıklar veya kamu tüzel kişileri tarafından düzenlenir.
📅 2020 MAYIS C
1982 Anayasası'na göre kanun teklif etmeye aşağıdakilerden hangisi yetkilidir?
A) Cumhurbaşkanı yardımcıları
B) Bakanlar
C) Milletvekilleri
D) Kamu tüzel kişileri
E) Yüksek mahkemeler
✅ Doğru Cevap: C) Milletvekilleri
Anayasa m.88’e göre kanun teklif etme yetkisi TBMM üyelerine aittir. Cumhurbaşkanı ise kanun teklifi değil, kanun tasarısı gönderebilir.
📝
Madde 88 – Kanun Teklif Yetkisi
Kanun teklif etmeye milletvekilleri yetkilidir.
Kanun tekliflerinin TBMM’de görüşülme usul ve esasları
içtüzükle düzenlenir.
📌 Not: Cumhurbaşkanı kanun teklifi değil, kanun tasarısı gönderebilir. Teklif yetkisi sadece milletvekillerine aittir.
📢
Madde 89 – Kanunların Cumhurbaşkanınca Yayımlanması
Cumhurbaşkanı, TBMM’ce kabul edilen kanunları
onbeş gün içinde yayımlar.
Yayımlanmasını kısmen veya tamamen uygun bulmadığı kanunları, bir daha görüşülmek üzere, gerekçesiyle birlikte aynı süre içinde TBMM’ye geri gönderir.
Bütçe kanunları bu hükme tabi değildir.
TBMM, geri gönderilen kanunu
üye tamsayısının salt çoğunluğuyla aynen kabul ederse, kanun Cumhurbaşkanınca yayımlanır.
Meclis, geri gönderilen kanunda yeni bir değişiklik yaparsa, Cumhurbaşkanı değiştirilen kanunu tekrar Meclise geri gönderebilir.
📌 Özet: Cumhurbaşkanı veto yetkisini 15 gün içinde kullanabilir. Bütçe kanunları veto edilemez. TBMM salt çoğunluk ile aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı yayımlamak zorundadır.
⚖️Anayasa değişikliklerine ilişkin hükümler saklıdır.
📅 2019 ARALIK C
1982 Anayasası’na göre Cumhurbaşkanı Büyük Millet Meclisince kabul edilen kanunları kural olarak en geç kaç gün içinde yayımlar?
A) 10
B) 15
C) 30
D) 45
E) 60
✅ Doğru Cevap: B) 15
Cumhurbaşkanı, TBMM’ce kabul edilen kanunları
onbeş gün içinde yayımlar.
📌 Özet: Cumhurbaşkanı veto yetkisini 15 gün içinde kullanabilir. Bütçe kanunları veto edilemez. TBMM salt çoğunluk ile aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı yayımlamak zorundadır.
📅 2019 ARALIK B
1982 Anayasası'na göre; iç hukukta bireysel başvuruları karara bağlamak, siyasi partilerin kapatılmasına karar vermek ve siyasi partilerin mali denetimini yapmak gibi görevleri olan merci aşağıdakilerden hangisidir?
A) Anayasa Mahkemesi
B) Yargıtay
C) Sayıştay
D) Danıştay
E) Hazine ve Maliye Bakanlığı
✅ Doğru Cevap: A) Anayasa Mahkemesi
Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru (m.148), siyasi parti kapatma (m.69) ve siyasi partilerin mali denetimi (m.69) görevlerini yerine getirir.
🏛️
Anayasa Mahkemesinin Denetim Görevi
Anayasa Mahkemesi,
kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve TBMM İçtüzüğünün Anayasaya
şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu denetler ve
bireysel başvuruları karara bağlar.
📌 Soyut norm denetimi (iptal davası) ve somut norm denetimi (itiraz yolu) ile kanunları denetler.
⚖️
Yüce Divan Sıfatıyla Yargılama
Anayasa Mahkemesi, aşağıdaki kişileri görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılar:
CumhurbaşkanıTBMM BaşkanıCumhurbaşkanı yardımcılarıBakanlarAnayasa Mahkemesi üyeleriYargıtay Başkan ve üyeleriDanıştay Başkan ve üyeleriYargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve vekiliHSK Başkan ve üyeleriSayıştay Başkan ve üyeleriGenelkurmay BaşkanıKuvvet Komutanları
📌 Yüce Divan, Anayasa Mahkemesinin en üst yargılama yetkisidir. Kararlar kesindir.
🚫
Siyasi Parti Kapatma (Anayasa m.68/4)
Siyasi partilerin tüzük, program ve eylemleri Devletin bağımsızlığına, ülke ve millet bütünlüğüne, insan haklarına, eşitlik ve hukuk devletine, millî egemenliğe, demokratik ve laik Cumhuriyet ilkelerine aykırı olamaz.
Sınıf veya zümre diktatörlüğünü savunamaz, suç işlenmesini teşvik edemez.
⚠️ Yaptırım:Anayasa Mahkemesince tespit edilmesi halinde kapatma kararı verilir.
📌 Parti kapatma davası açma yetkisi: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı. Karar Anayasa Mahkemesi tarafından verilir.
📅 2019 ARALIK A
1982 Anayasası'na göre, aşağıdakilerden hangisi kişinin hakları ve ödevleri Bölümünde düzenlenmemiştir?
A) Süreli ve süresiz yayın hakkı
B) Mülkiyet hakkı
C) İspat hakkı
D) Konut hakkı
E) Düzeltme ve cevap hakkı
✅ Doğru Cevap: D) Konut hakkı
Anayasa’nın “Kişinin hakları ve ödevleri” bölümünde konut hakkı değil, “konut dokunulmazlığı” (m.21) düzenlenmiştir. Konut hakkı sosyal ve ekonomik haklar kapsamında değildir. Diğer seçenekler (yayın hakkı, mülkiyet, ispat hakkı, düzeltme-cevap hakkı) o bölümde yer alır.
🛡️
Kişinin Hakları ve Ödevleri
📜
Temel Haklar (I-VIII)
I.Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı
II.Zorla çalıştırma yasağı
III.Kişi hürriyeti ve güvenliği
IV.Özel hayatın gizliliği ve korunması
V.Yerleşme ve seyahat hürriyeti
VI.Din ve vicdan hürriyeti
VII.Düşünce ve kanaat hürriyeti
VIII.Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti
🔒
Temel Haklar (IX-XV)
IX.Bilim ve sanat hürriyeti
X.Basın ve yayımla ilgili hükümler
XI.Toplantı hak ve hürriyetleri
XII.Mülkiyet hakkı
XIII.Hakların korunması ile ilgili hükümler
XIV.İspat hakkı
XV.Temel hak ve hürriyetlerin korunması
📅 2019 MAYIS C
Türk hukukunda kanunlar ayrıca bir yürürlük tarihi belirtilmemiş ise ne zaman yürürlüğe girer?
A) Resmî Gazete ‘de yayımlandığı gün
B) TBMM’de kabul edildiği gün
C) RG’de yayımlandığı günü izleyen günden 30 gün sonra
D) RG’de yayımlandığı günü izleyen günden 45 gün sonra
E) TBMM’de kabul edildiği günü izleyen günden 45 gün sonra
✅ Doğru Cevap: A) Resmî Gazete’de yayımlandığı gün
📅
Bir kanunda yürürlük tarihi belirtilmemişse,
yayımlandığı günde yürürlüğe girer.
📅 2019 MAYIS B
1982 Anayasası'na göre Türkiye Büyük Millet Meclisinin karar yeter sayısı, başka bir hüküm bulunmamak ve Anayasa'da öngörülen çoğunluğun altında kalmamak kaydıyla, aşağıdakilerden hangisidir?
A) Üye tam sayısının salt çoğunluğu
B) Toplantıya katılanların salt çoğunluğu
C) Üye tam sayısının üçte ikisi
D) Üye tam sayısının beşte üçü
E) Toplantıya katılanların üçte ikisi
✅ Doğru Cevap: B) Toplantıya katılanların salt çoğunluğu
Anayasa m.96’ya göre, aksi belirtilmedikçe TBMM karar yeter sayısı, toplantıya katılanların salt çoğunluğudur (basit çoğunluk).
🏛️
Madde 96 – TBMM Toplantı ve Karar Yeter Sayısı
Türkiye Büyük Millet Meclisi, yapacağı seçimler dahil bütün işlerinde üye tamsayısının
en az üçte biri ile toplanır.
Anayasada başkaca bir hüküm yoksa, toplantıya katılanların
salt çoğunluğu ile karar verir.
⚠️ Karar yeter sayısı:Hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz.
📌
Sayısal olarak (600 üye için):
• Toplantı yeter sayısı: 600 / 3 = 200 üye (en az)
• Karar yeter sayısı (genel kural): toplantıdaki üyelerin salt çoğunluğu
• Karar yeter sayısı asgari sınırı: (600 / 4) + 1 = 150 + 1 = 151 üye
📅 2019 MAYIS A
1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisinin karar yeter sayısı en az kaç olabilir?
A) 201
B) 200
C) 184
D) 151
E) 139
✅ Doğru Cevap: D) 151
🏛️
Anayasa m.96 – TBMM Toplantı ve Karar Yeter Sayısı (600 Üye)
📌 Durum
🧮 Hesaplama / Kural (600 üye)
✅ Sonuç
Toplantı yeter sayısı (Meclis toplanabilmesi için)
Üye tamsayısının en az üçte biri (m.96) 600 ÷ 3 = 200
200 üye
Karar yeter sayısı (genel kural)
Toplantıya katılanların salt çoğunluğu Asgari toplantı 200 üye için salt çoğunluk = 200 ÷ 2 = 100, +1 = 101
101 üye
Anayasa’nın alt sınır kuralı (m.96 son cümle)
Karar yeter sayısı üye tamsayısının 1/4’ünün 1 fazlasından az olamaz 600 ÷ 4 = 150, +1 = 151
151 üye
📌 ÖSYM Sorusunda Tercih Edilen Cevap
Şıklarda 101 bulunmadığı için, Anayasa’daki alt sınır (151) esas alınır. 101, 151’in altında kaldığından geçerli bir karar yeter sayısı değildir.
151 ✅
🔍 Neden 151?
• TBMM en az 200 üye ile toplanabilir.
• Bu 200 üyenin salt çoğunluğu 101 eder.
• Ancak Anayasa m.96’nın son cümlesi, karar yeter sayısının üye tamsayısının 1/4 + 1’inden az olmasını yasaklar: 600 ÷ 4 = 150, +1 = 151.
• 101 < 151 olduğu için geçersizdir. Bu nedenle bir karar alınabilmesi için en az 151 oy gerekir.
• ÖSYM de sorularında bu gerekçeyle 151 cevabını doğru kabul etmektedir.
📅 2018 ARALIK C
Türk hukuk sisteminde bireysel başvuru yoluyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin ihlali iddiasıyla bu yola gidilebilir.
B) Anayasa Mahkemesine yapılır.
C) Bu yola başvurabilmek için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması gerekir.
D) Bireysel başvuruya konu olacak hak ihlalinin kamu gücü tarafından gerçekleştirilmesi gerekmez.
E) 1982 Anayasası'nın ilk hâlinde düzenlenmemiştir.
✅ Doğru Cevap: D) Bireysel başvuruya konu olacak hak ihlalinin kamu gücü tarafından gerçekleştirilmesi gerekmez.
Anayasa m.148’e göre bireysel başvuru, ancak kamu gücü tarafından temel hak ve özgürlüklerin ihlal edilmesi halinde yapılabilir. Özel kişiler arası ihlaller bu kapsamda değildir. Bu nedenle D yanlıştır.
⚖️
Bireysel Başvuru Hakkı (Anayasa m.148)
📋
Başvuru Şartları
Kamu gücü tarafından ihlal edilmiş olmalı
Temel hak ve özgürlükler kapsamında olmalı (AİHS ile ortak)
Olağan kanun yolları tüketilmiş olmalı
Başvuru Anayasa Mahkemesine yapılır
🏛️
Anayasa Mahkemesi Çalışma Usulü
İki bölüm ve Genel Kurul halinde çalışır
Bireysel başvurular → bölümlerce karara bağlanır
Kabul edilebilirlik incelemesi için komisyonlar oluşturulabilir
Kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamaz
📅
⚠️ Bireysel başvuru, 1982 Anayasası'nın ilk hâlinde düzenlenmemiştir. 23 Eylül 2012 tarihinde yürürlüğe giren 5982 sayılı Kanun ile Anayasa'ya eklenmiştir.
🔍 Konu
📝 Açıklama
Hangi haklar
Anayasa'da güvence altına alınmış ve AİHS kapsamındaki temel haklar
Kimler başvurabilir
Herkes (gerçek ve tüzel kişiler, yabancılar da dâhil) – ihlal mağduru olmak kaydıyla
Kanun yolu ilişkisi
Olağan kanun yolları tüketilmeden bireysel başvuru yapılamaz (ikincil niteliktedir)
Kararın etkisi
Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuruda verdiği karar kesindir; ihlalin ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasına hükmedebilir
📅 2018 ARALIK B
Aşağıdakilerden hangisi tarafların yaptıkları sözleşmede verdikleri söze bağlı kalmaları gerektiğini ifade eder?
A) İyi niyet karinesi
B) Haksız fiil sorumluluğu
C) Ahde vefa ilkesi
D) Normlar hiyerarşisi
E) Sonraki kanunun öncekini ilga etmesi
✅ Doğru Cevap: C) Ahde vefa ilkesi
Ahde vefa (pacta sunt servanda) ilkesi, sözleşmeye sadakat anlamına gelir. Taraflar yaptıkları sözleşmeye uymak zorundadır.
📜
Sözleşmeye Bağlılık İlkesi – Kavramlar
📌 Seçenek
⭐ Kavram
📖 Tanım / Açıklama
A
İyi niyet karinesi
Bir kişinin haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uygun davrandığını varsayan hukuk ilkesi. Sözleşmelerin yorumlanmasında temel alınır ancak doğrudan “söze bağlı kalma” anlamı taşımaz.
B
Haksız fiil sorumluluğu
Bir kimsenin hukuka aykırı bir fiili ile başkasına zarar vermesi halinde doğan tazminat yükümlülüğüdür. Sözleşmeden doğan bir yükümlülük değil, kanundan doğan sorumluluk türüdür.
C ✅
Ahde vefa ilkesi
Doğru cevap. Latince “pacta sunt servanda” olarak bilinen bu ilke, tarafların yaptıkları sözleşmeye sadık kalmaları, verdikleri sözü tutmaları gerektiğini ifade eder. Uluslararası hukukta ve borçlar hukukunda temel prensiptir.
D
Normlar hiyerarşisi
Hukuk kuralları arasındaki üstünlük sıralamasıdır (Anayasa > Kanun > Yönetmelik). Sözleşmeye bağlılıkla ilgili değildir.
E
Sonraki kanunun öncekini ilga etmesi
“Lex posterior derogat priori” ilkesi. Yeni çıkan bir kanun, aynı konuda önceki kanunu yürürlükten kaldırır. Sözleşme ilişkilerini değil, yasama işlemlerini ilgilendirir.
⚖️
“Ahde vefa” (pacta sunt servanda) ilkesi, sözleşme hukukunun temel taşıdır. Taraflar aralarında anlaştıkları hususlara uymak zorundadır; aksi hâlde hukuki yaptırımlarla karşılaşırlar.
Anayasa m.4’e göre değiştirilemez maddeler: m.1 (devletin şekli), m.2 (cumhuriyetin nitelikleri: laik, sosyal, hukuk devleti vs.) ve m.3 (ülke bütünlüğü, bayrak, başkent). Eşitlik ilkesi (m.10) değiştirilemez maddeler arasında sayılmamıştır.
1
Devletin Şekli
Türkiye Devleti bir Cumhuriyettir.
🔒 Değiştirilemez (m.4)
2
Cumhuriyetin Nitelikleri
Türkiye Cumhuriyeti; demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir. İnsan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, milli dayanışma ve adalet anlayışı içindedir.
🔒 Değiştirilemez (m.4)
3
Devletin Bütünlüğü, Resmî Dil, Bayrak, Marş, Başkent
Ülkesi ve milletiylebölünmez bir bütün
Resmî dil: Türkçe
Bayrak: beyaz ay yıldızlı al bayrak
Millî marş: İstiklal Marşı
Başkent: Ankara
🔒 Değiştirilemez (m.4)
4
Değiştirilemeyecek Hükümler
Anayasanın 1, 2 ve 3 üncü maddelerideğiştirilemez ve
değiştirilmesi teklif edilemez.
📌 Not: Bu maddeler Anayasa’nın başlangıç kısmı ile birlikte Cumhuriyet'in temel dayanaklarıdır. Değiştirilme teklifi dahi yapılamaz (m.4).
📅 2018 MAYIS C
Türk hukukuna göre, bir kişinin tam ehliyetsiz olarak ifade edilmesi bakımından aranan koşul aşağıdakilerden hangisidir?
A) Ayırt etme gücünün olmaması
B) Kısıtlı olması
C) Savurgan olması
D) Ergin olmaması
E) Hürriyeti bağlayıcı ceza alması
✅ Doğru Cevap: A) Ayırt etme gücünün olmaması
TMK m.13’e göre ayırt etme gücü bulunmayan kişiler (küçük yaş, akıl hastalığı vb.) tam ehliyetsizdir. Kısıtlılık, savurganlık, ergin olmama tam ehliyetsizlik nedeni değildir.
🟢
Tam Ehliyetliler
Ayırt etme gücüne sahip, ergin ve kısıtlı olmayan kişilerdir.
Fiil ehliyetleri vardır. Hukuki işlem yapabilir, sorumlulukları tamdır.
🟡
Sınırlı Ehliyetliler
Ayırt etme gücüne sahip, kısıtlı olmayan, ergin, kendisine yasal danışman atanmış kişilerdir.
🔴
Sınırlı Ehliyetsizler
Ayırt etme gücüne sahip, ergin olmayan veya ergin ama haklarında kısıtlılık kararı bulunan kişilerdir.
⚫
Tam Ehliyetsizler
Ayırt etme gücü bulunmayan kişilerdir. Hiçbir hukuki işlem yapamazlar, adlarına yasal temsilcileri işlem yapar.
🛑
Kısıtlı Eylemler
Yasal temsilcisinin izni olsa bile yapamazlar:
Vakıf kurmak
Bağış yapmak
Kefil olmak
📌
Örnekler
25 yaş, ayırt etme gücü var, 8 ay hapis cezası → Tam Ehliyetli (hapis süresi 1 yıldan az olduğu için ehliyeti etkilemez)
19 yaş, ayırt etme gücü var, 11 ay hapis, evli → Sınırlı Ehliyetli (ergin değil, evlilik ergin kılar ama hapis süresi 1 yıldan az, danışman atanmış)
35 yaş, ayırt etme gücü var, 13 ay hapis cezası → Sınırlı Ehliyetsiz (1 yıldan fazla hapis → kısıtlılık)
40 yaş, ayırt etme gücü yok → Tam Ehliyetsiz
📌 Not: 1 yıl veya daha fazla hapis cezası kısıtlılık sebebidir (TMK m.407). Kısıtlılık, ehliyet durumunu değiştirir.
📅 2018 MAYIS B
Türk hukuk sisteminde, hak sahibi tarafından herkese karşı ileri sürülebilen ve bu nedenle herkesin uymakla yükümlü olduğu haklar aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılmaktadır?
A) Nispi haklar
B) Malvarlığı hakları
C) Yenilik doğuran haklar
D) Mutlak haklar
E) Bağımsız haklar
✅ Doğru Cevap: D) Mutlak haklar
⚖️
Hak Türleri ve Tanımları
📌 Seçenek
⭐ Hak Türü
📖 Tanım / Açıklama
A
Nispi haklar
Sadece belirli bir kişiye karşı ileri sürülebilen haklardır. Örneğin alacak hakkı (sözleşmeden doğan hak) sadece borçluya karşı kullanılabilir. → Herkese karşı değildir.
B
Malvarlığı hakları
Parayla ölçülebilen, devredilebilen, maddi değer taşıyan haklardır (mülkiyet, alacak, fikri mülkiyet vb.). Herkese karşı ileri sürülüp sürülemeyeceği türüne göre değişir; mutlak veya nispi olabilir.
C
Yenilik doğuran haklar
Tek taraflı irade açıklamasıyla hukuki bir durumu değiştiren (yeni bir hukuki ilişki kuran, mevcut ilişkiyi sona erdiren) haklardır. Örneğin fesih hakkı, alım hakkı. Herkese karşı değil, karşı tarafa yönelik bildirimle kullanılır.
D ✅
Mutlak haklar
Doğru cevap. Hak sahibi tarafından herkese karşı ileri sürülebilen ve herkesin uymakla yükümlü olduğu haklardır. Mülkiyet hakkı, kişilik hakları, ayni haklar örnektir (erga omnes etki).
E
Bağımsız haklar
Başka bir hakka bağlı olmayan, tek başına var olabilen haklardır. Örneğin mülkiyet, alacak hakkı. “Herkese karşı ileri sürülebilme” ölçütü ile doğrudan ilgili değildir.
🏷️
Mutlak Haklar (erga omnes): Mülkiyet hakkı, ayni haklar, kişilik hakları gibi herkese karşı ileri sürülebilir. Herkes bu haklara saygı göstermek zorundadır. Nispi haklar ise sadece borçluya karşı ileri sürülür (örneğin alacak hakkı).
📅 2018 MAYIS A
1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisince kabul edilen Kanunları on beş gün içinde yayımlama görev ve yetkisi aşağıdakilerden hangisine aittir?
A) Cumhurbaşkanı
B) Milletvekili
C) İçişleri bakanı
D) Başbakan
E) Adalet bakanı
✅ Doğru Cevap: A) Cumhurbaşkanı
📅
Anayasa m.89’a göre
Cumhurbaşkanı,
TBMM’nce kabul edilen kanunları
15 gün içinde yayımlar.
📅 2017 ARALIK C
Tarafların serbest iradeleriyle değiştirilebilen ve ancak taraflarca aksi öngörülmediği takdirde uygulama alanı bulan kurallar Türk hukuk sisteminde aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılır?
A) Emredici hukuk kuralları
B) Özel hukuk kuralları
C) Tamamlayıcı hukuk kuralları
D) Tanımlayıcı hukuk kuralları
E) Kamu hukuku kuralları
✅ Doğru Cevap: C) Tamamlayıcı hukuk kuralları
📚
Hukuk Kurallarının Sınıflandırılması
📌 Seçenek
⭐ Kural Türü
📖 Tanım / Açıklama
A
Emredici hukuk kuralları
Tarafların aksini kararlaştıramadığı, değiştirilemez kurallardır. Kamu düzeni, kişilik hakları gibi konularda uygulanır. Örn: evliliğin resmî memur önünde yapılması zorunluluğu.
B
Özel hukuk kuralları
Kişiler arasındaki eşitlik temeline dayalı, genellikle tamamlayıcı veya emredici olabilen kurallardır. Medeni Hukuk, Borçlar Hukuku gibi dalları kapsar.
C ✅
Tamamlayıcı hukuk kuralları
Doğru cevap. Tarafların serbest iradeleriyle değiştirebildiği, ancak aksi kararlaştırılmadığı takdirde uygulanan kurallardır. “Yedek hukuk kuralları” da denir. Örn: Borçlar Kanunu’nda sözleşme boşluğunu dolduran hükümler (ifa yeri, zamanı gibi).
D
Tanımlayıcı hukuk kuralları
Hukuki bir kavramın ne olduğunu açıklayan, “-dir” ekiyle biten kurallardır. Örn: “Nişanlanma, evlilik vaadidir.” Tarafların iradesiyle değiştirilemez, ancak doğrudan emredici değildir.
E
Kamu hukuku kuralları
Devletin egemenlik gücüne dayanan, devletle birey arasındaki ilişkileri düzenleyen kurallardır (Ceza, Vergi, Anayasa Hukuku). Genellikle emredicidir, tamamlayıcı olmaz.
🔍
Tamamlayıcı (yedek) kurallar, taraflar sözleşmelerinde bir konuyu düzenlememişlerse devreye girer. Örneğin, kira bedelinin ödeneceği gün belirtilmemişse kanun ayın sonunu varsayabilir. Taraflar farklı kararlaştırdığında ise kanunun bu kuralı uygulanmaz.
📅 2017 ARALIK B
1982 Anayasası'na göre, Kamu Denetçiliği Kurumu aşağıdakilerden hangisine bağlı olarak kurulmuştur?
A) Cumhurbaşkanlığı
B) Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı
C) Anayasa Mahkemesi
D) Maliye Bakanlığı
E) Başbakanlık
✅ Doğru Cevap: B) Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı
Anayasa m.74’e göre Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsman), TBMM’ye bağlı olarak kurulmuştur ve başkanlığını TBMM Başkanlığı yapar.
🏛️
Kamu Denetçiliği Kurumu
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.
📌 Ombudsmanlık olarak da bilinir.
🗳️
Kamu Başdenetçisi Seçimi
Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından
gizli oyladört yıl için seçilir.
İlk iki oylamada: üye tamsayısının 2/3 çoğunluğu
Üçüncü oylamada: üye tamsayısının salt çoğunluğu
Salt çoğunluk sağlanamazsa: en çok oy alan iki aday için dördüncü oylama, en fazla oy alan seçilir.
📜
Düzenleme Esasları
Bu maddede sayılan hakların kullanılma biçimi, Kamu Denetçiliği Kurumunun kuruluşu, görevi, çalışması, inceleme sonucunda yapacağı işlemler ile Kamu Başdenetçisi ve kamu denetçilerinin nitelikleri, seçimi ve özlük haklarına ilişkin usul ve esaslar
kanunla düzenlenir.
⚖️ Anayasa m.74 ve 6328 sayılı Kanun
📅 2017 ARALIK DSP
Görevleriyle ilgili bir suç sebebiyle hakkında soruşturma veya kovuşturma açılan mahallî idare organları veya bu organların üyelerini, geçici bir tedbir olarak kesin hükme kadar görevden uzaklaştırmaya aşağıdakilerden hangisi yetkilidir?
