• Yönetmeliğe göre acil çıkış yolları ve kapılarının sayısı, nitelikleri, boyutları ve yerleri şyerinin büyüklüğüne, kullanım şekline, işyerinde bulunan ekipmana ve bulunabilecek azami kişi sayısına göre belirlenir.
• ❌ Çalışan kişi sayısı bu belirlemede doğrudan kullanılan bir kriter değildir. Bulunabilecek azami kişi sayısı önemlidir

📋 İşyeri Bina ve Eklentileri Yönetmeliği

⚖️ Acil Çıkış Yolları ve Kapıları – İlgili Yönetmelik Maddesi (Madde 10)

📜 İşyeri Bina ve Eklentilerinde Alınacak Sağlık ve Güvenlik Önlemlerine İlişkin Yönetmelik

Madde 10 – Acil çıkış yolları ve kapıları

İşyerlerindeki bütün acil çıkış yolları ve kapılarının;

🚪✅ a) Doğrudan dışarıya veya güvenli bir alana açılması sağlanır ve önlerinde ya da arkalarında çıkışı önleyecek hiçbir engel bulunmaz.

⚠️🚶 b) Herhangi bir tehlike durumunda, bütün çalışanların işyerini derhal ve güvenli bir şekilde terk etmelerini mümkün kılacak şekilde tesisi sağlanır. Gerekli durumlarda bu konuyla ilgili planlar hazırlanarak düzenli tatbikatlar yapılır.

📏🔢 c) Sayısı, nitelikleri, boyutları ve yerleri; yapılan işin niteliğine, işyerinin büyüklüğüne, kullanım şekline, işyerinde bulunan ekipmana ve bulunabilecek azami kişi sayısına göre belirlenir. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olması sağlanır.

🚪❌➡️ ç) Acil çıkış kapılarının, acil durumlarda çalışanların hemen ve kolayca açabilecekleri şekilde olması sağlanır. Bu kapılar dışarıya doğru açılır. Acil çıkış kapısı olarak raylı veya döner kapılar kullanılmaz.

🔓🚫 d) Acil çıkış yolları ve kapıları ile buralara açılan yol ve kapılarda çıkışı zorlaştıracak hiçbir engel bulunmaması, acil çıkış kapılarının kilitli veya bağlı olmaması sağlanır.

🏷️🟢 e) Acil çıkış yolları ve kapıları, Güvenlik ve Sağlık İşaretleri Yönetmeliğine uygun şekilde işaretlenir. İşaretlerin uygun yerlere konulması ve kalıcı olması sağlanır.

💡🔋 f) Aydınlatılması gereken acil çıkış yolları ve kapılarında, elektrik kesilmesi halinde yeterli aydınlatmayı sağlayacak ayrı bir enerji kaynağına bağlı acil aydınlatma sistemi bulundurulur.

📖 Kaynak: İşyeri Bina ve Eklentilerinde Alınacak Sağlık ve Güvenlik Önlemlerine İlişkin Yönetmelik (Madde 10)

• Doğrudan dış mekâna veya güvenli bir alana açılma: Acil durumlarda tahliye hızı ve güvenliği için en kritik şarttır.
• ❌ Raylı veya döner kapılar acil çıkış kapısı olarak kullanılamaz.
• ❌ Acil çıkış kapıları dışarıya doğru açılmalıdır, iki yönlü açılma zorunluluğu yoktur.
• ❌ Kapılar kilitli olmamalı, acil durumda herkes tarafından kolayca açılabilmelidir.

🔵 Acil çıkış kapıları doğrudan dış mekâna veya güvenli bir alana açılmalıdır.

• I. DOĞRU: İş aralarında uygun dinlenme imkânı bulunan büro ve benzeri iş yerlerinde ayrıca dinlenme yeri aranmaz.
• II. YANLIŞ: Gerekli şartlar sağlanıyorsa (temizlik, havalandırma, uygun sıcaklık) yemek yeme yerleri dinlenme yeri olarak da kullanılabilir.
• III. DOĞRU: 10 ve daha fazla çalışanı bulunan işyerlerinde kural olarak dinlenme yeri sağlanmalıdır.

🔵 Doğru ifadeler I ve III'tür. Yemek yeme yerleri, şartlar sağlanırsa dinlenme yeri olarak kullanılabilir.

• I. YANLIŞ: Mekanik ve genel havalandırma sistemlerinin bakımı yılda en az bir kez yetkili kişilere yaptırılmalıdır (2 yıl değil).
• II. DOĞRU: Yeterli hava hacmi tespit edilirken çalışma yöntemi, çalışan sayısı ve yapılan iş mutlaka dikkate alınmalıdır.
• III. YANLIŞ: Duman, gaz, toz ve fena kokuların ortamdan uzaklaştırılması için yerel havalandırma (mekanik) sistemi kurulmalıdır.

🔵 Sadece II. ifade doğrudur. Havalandırma bakımı yılda 1 kez yapılmalı, yerel mekanik havalandırma zorunludur.

• Bu Yönetmelik, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamına giren yerleşik işyerlerini kapsar.
• ❌ I. Balıkçı tekneleri: Deniz araçları olduğu için bu Yönetmelik kapsamında değildir. (Gemiler ve deniz araçları farklı mevzuata tabidir.)
• ✅ II. Kimyasal üretim yapan iş yerleri: Yerleşik işyeri olduğu için Yönetmelik kapsamına girer.
• ❌ III. Maden, petrol ve gaz çıkarma işleri: Özel mevzuatı (Maden Yönetmeliği) olduğu için genel binalar yönetmeliği kapsamında değildir.

🔵 Yönetmelik, yerleşik işyerlerini kapsar. Kimyasal üretim işyerleri bu kapsamdadır.

• ✅ A) Ekipman temizliği → İşverenin yükümlülüğüdür.
• ✅ B) Termal konfor (ısı, nem, havalandırma) → İşverenin yükümlülüğüdür.
• ❌ C) Kıdeme göre barınma → Bu, İşyeri Bina Eklentileri Yönetmeliği'nde bir yükümlülük değildir. Barınma, işverenin sosyal sorumluluğu olabilir ancak bu Yönetmelik kapsamında zorunlu bir yükümlülük değildir.
• ✅ D) Acil çıkış yollarını kullanılabilir tutmak → İşverenin yükümlülüğüdür.
• ✅ E) Yeterli aydınlatma sağlamak → İşverenin yükümlülüğüdür.

🔵 Kıdeme göre barınma sağlamak işveren yükümlülüğü değildir.

• I. DOĞRU: Yapılan işin niteliği (tehlike sınıfı, kullanılan maddeler, yangın riski) dikkate alınır.
• II. YANLIŞ: Asgari kişi sayısı değil, azami kişi sayısı dikkate alınır. Bina kapasitesi önemlidir.
• III. DOĞRU: İş yerinde bulunan ekipmanlar (makineler, raf sistemleri) çıkış yollarını etkiler.

🔵 Acil çıkışlar; işin niteliği ve ekipmana göre belirlenir, asgari kişi sayısına göre değil.

• Yönetmeliğe göre, işyerindeki tüm sosyal alanlar (soyunma yerleri, tuvaletler, kantinler, dinlenme yerleri, yemekhaneler) kullanım amaçlarına göre yeterli sıcaklıkta bulundurulmalıdır.
• Bu alanların ısıtılması, çalışanların sağlığı ve hijyen açısından zorunludur.

🔵 Soyunma yerleri, tuvaletler ve kantinlerin tümü yeterli sıcaklıkta bulundurulmalıdır.

• Yönetmelik maddesine göre: "Yapılan işin özelliği nedeniyle çalışanların sağlık ve güvenliği açısından gerekli haller dışında en az 10 çalışanı bulunan işyerlerinde kural olarak uygun bir dinlenme yeri sağlanır."
• İstisna: Büro gibi iş aralarında dinlenme imkânı olan işyerlerinde ayrı dinlenme yeri aranmaz.

🔵 Kural olarak en az 10 çalışanı bulunan işyerlerinde dinlenme yeri sağlanır.

• Yönetmeliğe göre, tehlikeli hareketli parçaları olan makinelerde ve ekipmanlarda acil durdurma tertibatı bulundurulur.
• Yürüyen bantlar (konveyör bantlar) bu kapsamda olup, her ulaşılabilir noktasında acil durdurma butonu bulunmalıdır.
• ❌ Diğer seçenekler (çalışma sahanlıkları, yangın söndürme yerleri, suni havalandırma, araç yolları) için acil durdurma tertibatı zorunluluğu yoktur.

🔵 Yürüyen bantlarda (konveyörlerde) acil durdurma tertibatı bulundurulması zorunludur.

• ✅ A) Kanalizasyona veya foseptiğe bağlanır → Yönetmelikte sayılmıştır.
• ✅ B) Uygun bir kapakla örtülür → Yönetmelikte sayılmıştır.
• ✅ C) Çalışılan mahalden yeteri kadar uzakta bulunması sağlanır → Yönetmelikte sayılmıştır.
• ✅ D) Kanalizasyon kotunun kurtarmadığı durumlarda cebri drenaj → Yönetmelikte sayılmıştır.
• ❌ E) 6 ayda bir ilaçlama ve dezenfeksiyon → Yönetmelikte belirli bir süre (6 ay) olarak sayılmamıştır. İlaçlama ve dezenfeksiyon gerektiğinde yapılır, sabit bir periyot yoktur.

🔵 Atık sularla ilgili önlemler arasında "6 ayda bir ilaçlama" sayılmamıştır.

• ✅ I. Tavan yüksekliği → Hava hacmini ve hava sirkülasyonunu doğrudan etkiler. Yüksek tavan daha iyi doğal havalandırma sağlar.
• ✅ II. Pencere sayısı → Doğal havalandırmanın temel elemanıdır. Pencere sayısı, boyutu ve konumu hava akışını belirler.
• ✅ III. Ortamda uzun süre bulunan kişi sayısı → Çalışanların yanı sıra ziyaretçiler, stajyerler, bakım personeli gibi diğer kişiler de hava ihtiyacını etkiler.

🔵 Doğal havalandırma planlanırken; tavan yüksekliği, pencere sayısı ve ortamda bulunan tüm kişiler dikkate alınmalıdır.

• ✅ A) Ateşe dayanıklı yanmaz malzeme → Doğru (yangın güvenliği).
• ✅ B) Sağlam ve yeterli genişlikte → Doğru (taşıma kapasitesi).
• ✅ C) Uygun korkuluklarla çevrili → Doğru (düşmeyi önleme).
• ❌ D) Asgari kişi sayısına göre tasarım → YANLIŞ. Merdivenler azami (maksimum) kişi sayısına göre tasarlanmalıdır, asgariye göre değil. Acil durum tahliyesinde en kötü senaryo (herkesin aynı anda kullanması) esas alınır.
• ✅ E) Risk oluşturmayacak şekilde yapılmalı → Doğru (temel ilke).

🔵 Merdivenler azami (maksimum) kişi sayısına göre tasarlanır, asgariye göre değil.

• ✅ A) Döner kapı kullanılamaz → Doğru (acil durumda bloke olabilir).
• ✅ B) Raylı kapı kullanılamaz → Doğru (sürgülü kapılar acil durumda açılamayabilir).
• ❌ C) İçeriye doğru açılması sağlanır → YANLIŞ. Acil çıkış kapıları dışarıya doğru (tahliye yönünde) açılmalıdır. İçeriye doğru açılan kapı, panik anında insan baskısıyla açılamaz.
• ✅ D) Kilitli olmaması sağlanır → Doğru (acil durumda herkes açabilmeli).
• ✅ E) Bağlı olmaması sağlanır → Doğru (zincir vb. bağlantı olmamalı).

🔵 Acil çıkış kapıları dışarıya doğru açılır, içeriye değil.

• I. DOĞRU: En az 10 çalışanı bulunan işyerlerinde kural olarak dinlenme yeri sağlanır.
• II. YANLIŞ: "Daha uygun bir yer olsa dahi" ifadesi yanlıştır. Yemek yeme yerleri, gerekli şartlar sağlanıyorsa dinlenme yeri olarak kullanılabilir, ancak daha uygun bir yer varsa tercih edilmez.
• III. DOĞRU: Büro gibi iş aralarında uygun dinlenme imkânı bulunan işyerlerinde ayrı dinlenme yeri aranmaz.

🔵 Doğru ifadeler I ve III'tür.

• ❌ I. Döner kapı → Acil durumda bloke olabilir, panik anında insanlar sıkışabilir. Kullanılamaz.
• ✅ II. Doğrudan dışarıya açılan kapı → Kullanılabilir (en uygun tip).
• ❌ III. Raylı kapı → Sürgülü mekanizma acil durumda arızalanabilir, itme ile açılamaz. Kullanılamaz.

🔵 Döner kapı ve raylı kapı acil çıkış kapısı olarak kullanılamaz.

• ✅ I. Çalışan sayısı → Kişi başına düşen hava hacmi temel kriterdir.
• ✅ II. Çalışma yöntemi → Oturarak mı, ayakta mı, hareketli mi çalışıldığı hava ihtiyacını etkiler.
• ✅ III. Yapılan iş → Ağır işlerde daha fazla oksijen tüketimi olur, daha fazla hava hacmi gerekir.

🔵 Her üç faktör de temiz hava hacmi tespitinde dikkate alınır.

• ✅ I. Ekipman → Makine ve ekipmanların yerleşimi çıkış yollarını etkiler.
• ❌ II. Asgari çalışan sayısı → Yanlış. Azami (maksimum) çalışan sayısı esas alınır, asgari değil.
• ✅ III. İşin niteliği → Tehlikelerin türü ve büyüklüğü belirleyicidir.

🔵 Acil çıkışlar; ekipman ve işin niteliğine göre belirlenir, asgari çalışan sayısına göre değil.

• Yönetmelik maddesine göre: "Mekanik ve genel havalandırma sistemlerinin bakım ve onarımı ile uygun filtre kullanım ve değişimi yetkili kişilere en geç yılda bir kez yaptırılır."
• Bu zorunluluk, havalandırma sistemlerinin verimli çalışması ve çalışan sağlığının korunması içindir.

🔵 Havalandırma sistemlerinin bakımı en geç yılda bir kez yaptırılmalıdır.

• Yönetmelik, işyerindeki tüm sosyal ve hijyenik alanların yeterli sıcaklıkta olmasını şart koşar.
• I. Soyunma yeri → Çalışanların rahatça soyunup giyinebilmesi için yeterli sıcaklık şarttır.
• II. Duş ve tuvalet → Hijyen ve konfor için yeterli sıcaklık sağlanmalıdır.
• III. İlk yardım odası → Hasta veya yaralının tedavisi için ortamın yeterli sıcaklıkta olması kritiktir.

🔵 Soyunma yeri, duş/tuvalet ve ilk yardım odasının tamamı yeterli sıcaklıkta bulundurulmalıdır.